Over natuur en de stad

door Han van Hulzen

Angst voor de leegte maart 16, 2015

Filed under: Stadsnatuur — Han van Hulzen @ 1:43 pm
Tags: , , , ,
"Tripleurospermum maritimum 09" by Bjoertvedt - Own work. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tripleurospermum_maritimum_09.jpg#/media/File:Tripleurospermum_maritimum_09.jpg

Reukloze kamille (by Bjoertvedt)

Er hoeft maar een richeltje te zijn tussen wat tegels, of een pionierplant weet zich er binnen de kortste keren te vestigen. Pionierplanten duiken op wanneer er een huizenblok wordt gesloopt of een stuk land braak komt te liggen. Tussen straattegels is dat vaak Klein kruiskruid, Canadese fijnstraal en Knopkruid. Klaprozen en Reukloze kamille groeien graag op opgespoten terreinen. Op paadjes groeien de zogenaamde tredsoorten die door wandelaars alsmaar worden verstoord, zoals Grote weegbree en Varkensgras.
Heeft de natuur angst voor de leegte? In de natuur geldt de horror vacui. Onbegroeide, kale maagdelijke grond zal nooit lang bestaan.
De typische pionierplant is een alom aanwezige kolonist die met enkele bloempjes de atmosfeer met duizenden minuscule zaadjes weet te vullen. Al overleven honderden het niet, dat maakt niets uit. Met hun nietigheid weten ze meegevoerd door de wind enorme afstanden te overbruggen. En ondanks het weinige reservevoedsel dat ze bij zich dragen overleven ze velen jaren in de bodem. Ze wachten hun kans af als het ware.
De een of tweejarige pionierplanten vormen een eerste humuslaagje en zijn het begin van successie. Een hele reeks veranderingen in de soortensamenstelling totdat het zogenaamde climax-stadium bereikt wordt. Dat is meestal een bos.
Voor successie is in stad nauwelijks ruimte, het is ongewenste verwildering. Soms gaat het stiekem toch zijn gang op een onbespiede plek. Dat zijn je mooiste jeugdherinneringen.
Vroeger, ja toen was het heel anders. Rivieren kronkelden als levende slangen door het landschap, overal nieuwe ruimte creërend voor pionierplanten . Alsmaar met nieuw zand aangroeiende rivierduinen, natuur die verdrinkt en opnieuw moet beginnen. Het eldorado voor pioniers. Nu hebben we onze waterschappen die blijkbaar allemaal op hun eigen manier de waterstromen in bedwang houden. Er moet toch wat te kiezen zijn niet waar?
Pionierplanten , we zijn er dol op. Niet alleen zijn het uitbundige groeiers en bloeiers maar ze zijn ook voor een groot deel ons dagelijks voedsel. Het overgrote deel van onze groenten is namelijk ontwikkeld uit pioniers. Deze zoete vezelloze en gifvrije dikbuiken zijn hun concurrentiekracht al lang geleden kwijt geraakt. Maar in onze akkertjes willen alle pionierplanten graag groeien, wild en tam, vooral als we er nog wat mest op strooien. Dan kunnen we weer wieden, de rustgevende hobby van de moderne stadsmens. Leve de pionierplant , maar laat de natuur na het pionierstadium hier en daar ook nog even zijn gang gaan. Dan zien we ook nog eens hoe natuur ontwikkeld zonder tussenkomst van de mens.

Advertenties
 

2 Responses to “Angst voor de leegte”

  1. Marco Schaap Says:

    Ha Han, leuk stukkie. Herken je opmerkingen over terug naar je jeugd als je bepaalde planten ziet of ruikt. Zo heb ik dat ook als ik een Leeuwerik hoor kwinkeleren dan waan ik me weer in de polder, die allang niet meer bestaat, baggerend in de sloten opzoek naar kikkerdril en slamanders. Sweet childhood 🙂


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s